Πληροφορίες για τα στατιστικά στοιχεία της ζώνης του ευρώ - Παρουσίαση των στατιστικών στοιχείων με σύντομες επεξηγήσεις που μπορείτε εύκολα να μοιραστείτε

16 Απριλίου 2020

Οι ρυθμοί αύξησης των στεγαστικών δανείων επιταχύνονται σταθερά στη ζώνη του ευρώ

Τα νοικοκυριά της ζώνης του ευρώ εξακολουθούν να δανείζονται περισσότερο για αγορά κατοικίας. Το συνολικό ανεξόφλητο ποσό που χορήγησαν οι τράπεζες στα νοικοκυριά της ζώνης του ευρώ για αγορά κατοικίας διαμορφώθηκε σε 4,6 τρισεκ. ευρώ τον Φεβρουάριο του 2020, το οποίο είναι περίπου το 40 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) της ζώνης του ευρώ.

Ενώ τα τραπεζικά επιτόκια των δανείων για αγορά κατοικίας έχουν μειωθεί σε όλη τη ζώνη του ευρώ, ισχύουν διαφορετικές εθνικές πρακτικές για τη χρήση σταθερού ή μεταβλητού επιτοκίου στα ενυπόθηκα δάνεια. Τον Φεβρουάριο του 2020, περίπου 98% των νέων δανείων προς τα φινλανδικά νοικοκυριά ήταν μεταβλητού επιτοκίου, ενώ σε ό,τι αφορά τα γαλλικά και τα σλοβακικά νοικοκυριά λιγότερο από 2% και 1,5% των νέων δανείων αντιστοίχως ήταν μεταβλητού επιτοκίου.

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των δανείων προς τα νοικοκυριά ακολούθησε θετική πορεία την τελευταία πενταετία και διαμορφώθηκε σε 3,8% τον Φεβρουάριο του 2020 (βλ. Διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1. Ετήσιος ρυθμός αύξησης των δανείων προς τα νοικοκυριά (ποσοστό %)

Σημειώσεις: Ζώνη ευρώ, προσαρμοσμένη σειρά. Τα στεγαστικά δάνεια αντιστοιχούν σε 74% περίπου των συνολικών προσαρμοσμένων δανείων (ελάχιστο ποσοστό 71%, μέγιστο ποσοστό 76%).

Η αυξημένη ζήτηση των νοικοκυριών για δάνεια στηρίχθηκε στα χαμηλά επιτόκια (βλ. Διάγραμμα 2). Στη ζώνη του ευρώ, τα μέσα επιτόκια των νέων δανείων για αγορά κατοικίας μειώθηκαν από περίπου 3,6% τον Φεβρουάριο του 2010 σε 1,41% τον Φεβρουάριο του 2020. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ματιά στα στοιχεία σε επίπεδο χωρών αποκαλύπτει μεγάλη διαφοροποίηση στα επίπεδα των επιτοκίων εντός της ζώνης του ευρώ, τα οποίο κυμαινόταν από 0,77% στη Φινλανδία έως 2,88% περίπου στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 2020. Αυτές οι διαφορές μπορεί να αντανακλούν διαφορετικές εθνικές χρηματοπιστωτικές δομές, προτιμήσεις των νοικοκυριών (από την πλευρά της ζήτησης) και παράγοντες από την πλευρά της προσφοράς.

Μπορείτε να συγκρίνετε τα μέσα επιτόκια στις χώρες της ζώνης του ευρώ χρησιμοποιώντας το Διάγραμμα 2.

Διάγραμμα 2. Τραπεζικά επιτόκια νέων δανείων για αγορά κατοικίας (όλες οι διάρκειες) (ποσοστό % ετησίως)

Για παράδειγμα, οι διαφορές στα επίπεδα επιτοκίων μεταξύ των χωρών της ζώνης του ευρώ μπορούν εν μέρει να εξηγηθούν από τις διαφορετικές πρακτικές της κάθε χώρας ως προς τη χρήση των μεταβλητών και σταθερών επιτοκίων (βλ. Διάγραμμα 3). Στη ζώνη του ευρώ, το ποσοστό των στεγαστικών δανείων με μεταβλητό επιτόκιο ήταν περίπου 15% κατά μέσο όρο τον Φεβρουάριο του 2020, το οποίο κυμαινόταν από 1,5% και 2% στη Σλοβακία και τη Γαλλία αντίστοιχα έως 94% και 98% στη Φινλανδία, τη Λιθουανία και τη Λετονία.

Το ποσοστό των στεγαστικών δανείων με μεταβλητό επιτόκιο στο σύνολο των χορηγηθέντων δανείων αποτελεί σημαντική ένδειξη για τον τρόπο με τον οποίο οι μεταβολές στα επίπεδα των επιτοκίων μπορεί να επηρεάσουν τα νοικοκυριά. Στα δάνεια με μεταβλητό επιτόκιο οι μεταβολές στα επίσημα επιτόκια μπορούν να μεταδοθούν άμεσα στις δανειακές υποχρεώσεις των νοικοκυριών. Αντιθέτως, οι δανειακές συμβάσεις που έχουν συναφθεί με σταθερό επιτόκιο για ορισμένη χρονική περίοδο λειτουργούν ως ασφάλεια στο ενδεχόμενο μελλοντικής αύξησης των επίσημων επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Διάγραμμα 3. Ποσοστό δανείων μεταβλητού επιτοκίου ανά χώρα (ποσοστό %)

Τα τραπεζικά επιτόκια είναι ένας τους πολλούς δείκτες που χρησιμοποιούνται για να αξιολογείται η επίδραση της νομισματικής πολιτικής στην οικονομία. Παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για την ανάλυση και την αξιολόγηση του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής καθώς και για την έκταση και την ταχύτητα μετακύλισης των επίσημων επιτοκίων, μέσω των επιτοκίων της αγοράς, στα επιτόκια χορηγήσεων και καταθέσεων που παρέχονται στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.

Τα στατιστικά στοιχεία για τα τραπεζικά επιτόκια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να παρακολουθείται η εξέλιξη των επιτοκίων και ο συναφής όγκος εργασιών. Ο συνδυασμός των επιπέδων των επιτοκίων με τους όγκους χορήγησης και λήψης δανείων παρέχει στοιχεία για τις εξελίξεις στο τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τα στατιστικά στοιχεία για τα τραπεζικά επιτόκια αφορούν τα επιτόκια που έχουν συμφωνηθεί μεμονωμένα μεταξύ των τραπεζών και των πελατών τους για δάνεια και καταθέσεις. Σε ό,τι αφορά τα δάνεια, αντανακλούν το ποσό που χρεώνει η τράπεζα στον δανειολήπτη και μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με διάφορους παράγοντες, όπως το ύψος και η διάρκεια του δανείου, οι παρεχόμενες εγγυήσεις, η φερεγγυότητα του δανειολήπτη και ο τομέας στον οποίο δραστηριοποιείται, ο σκοπός του δανείου και τα επίπεδα ανταγωνισμού στον τομέα της λιανικής τραπεζικής. Τα στατιστικά στοιχεία για τα τραπεζικά επιτόκια υπολογίζονται με βάση τις νέες εργασίες και τα ανεξόφλητα υπόλοιπα τα οποία ανάγονται σε ετήσια βάση και εκφράζονται ως ποσοστά ετησίως.

Αυτά τα στατιστικά στοιχεία βασίζονται στις ίδιες έννοιες και ακολουθούν την ίδια μεθοδολογία και τις ίδιες μεθόδους υπολογισμού και στις 19 χώρες της ζώνης του ευρώ και συνεπώς είναι σε μεγάλο βαθμό συγκρίσιμα μεταξύ των χωρών.

Δάνεια
Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα (Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών, ΕΣΛ 2010), ο κανονισμός ΕΚΤ/2013/33 σχετικά με τη λογιστική κατάσταση του τομέα των νομισματικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (ΝΧΙ) ορίζει τα δάνεια ως «διαθέσιμα σε χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που δημιουργούνται όταν οι πιστωτές δανείζουν κεφάλαια στους δανειολήπτες, τα οποία δεν τεκμηριώνονται με έγγραφα ή τεκμηριώνονται με μη διαπραγματεύσιμα έγγραφα». Μη διαπραγματευσιμότητα υφίσταται όταν η κυριότητα χρηματοοικονομικής απαίτησης δεν είναι δυνατόν να μεταβιβαστεί άμεσα. Τα δάνεια περιλαμβάνουν επίσης περιουσιακά στοιχεία με τη μορφή καταθέσεων από μονάδες παροχής στοιχείων.

Στα στατιστικά στοιχεία για τη λογιστική κατάσταση των ΝΧΙ, τα δάνεια προς τα νοικοκυριά μπορούν να υποδιαιρεθούν ανάλογα με τον σκοπό τους, όπως καταναλωτικά δάνεια (π.χ. δάνεια για αγορά αυτοκινήτου), δάνεια για αγορά κατοικίας και άλλα δάνεια (π.χ. φοιτητικά δάνεια).

Στα εν λόγω στατιστικά στοιχεία, τα «δάνεια για αγορά κατοικίας» αφορούν τα δάνεια που χορηγούνται για τον σκοπό της επένδυσης σε κατοικία για ίδια χρήση ή μίσθωση, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ή ανακαίνισης, ή για την αγορά γης. Τα δάνεια που περιλαμβάνονται σε αυτήν την κατηγορία είναι τα δάνεια που εξασφαλίζονται με οικιστικά ακίνητα που χρησιμοποιούνται για την αγορά κατοικίας και λοιπά δάνεια για αγορά κατοικίας που συνάπτονται σε προσωπική βάση ή εξασφαλίζονται με άλλα περιουσιακά στοιχεία. Η κατηγορία επίσης περιλαμβάνει (χωρίς να αναφέρεται ξεχωριστά) στεγαστικά δάνεια προς ατομικές επιχειρήσεις ή μονάδες μη εταιρικής μορφής χωρίς ανεξάρτητη νομική προσωπικότητα εφόσον το στεγαστικό ακίνητο χρησιμοποιείται κυρίως για προσωπική κατοικία.

Η ΕΚΤ χρησιμοποιεί την προσαρμοσμένη σειρά συνολικών δανείων προς νοικοκυριά ως την επίσημη στατιστική σειρά για τις πιστωτικές εξελίξεις, καθώς παρέχει μια καλύτερη οπτική των χορηγήσεων προς την πραγματική οικονομία από τα ΝΧΙ της ζώνης του ευρώ. Η προσαρμοσμένη σειρά περιλαμβάνει προσαρμογή ως προς τις πωλήσεις και τις τιτλοποιήσεις δανείων που έχουν διαγραφεί από τη λογιστική κατάσταση και ως προς τον αντίκτυπο των ονομαστικών θέσεων συγκέντρωσης ρευστών διαθεσίμων που προκύπτουν από υπηρεσίες διαχείρισης ρευστών διαθεσίμων που παρέχονται σε εταιρικούς ομίλους από ορισμένες τράπεζες.

Περισσότερες πληροφορίες για τα δάνεια στο πλαίσιο των στατιστικών στοιχείων της λογιστικής κατάστασης των ΝΧΙ μπορείτε να βρείτε στο Εγχειρίδιο για τα στατιστικά στοιχεία της λογιστικής κατάστασης των ΝΧΙ, (διαθέσιμο στα αγγλικά), ιδίως στην Ενότητα 4.3 σχετικά με τα δάνεια και στην Ενότητα 7.4 σχετικά με τα προσαρμοσμένα δάνεια.

Ως νέες εργασίες ορίζονται οι νέες συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ νοικοκυριού και τράπεζας. Οι νέες συμβάσεις περιλαμβάνουν όλες τις χρηματοοικονομικές συμβάσεις των οποίων οι όροι καθορίζουν το επιτόκιο του δανείου για πρώτη φορά και όλες τις επαναδιαπραγματεύσεις υφιστάμενων δανείων. Δεν θεωρούνται νέες εργασίες η παράταση της διάρκειας υφιστάμενων δανειακών συμβάσεων, η οποία πραγματοποιείται αυτομάτως, δηλαδή χωρίς την ενεργό συμμετοχή των νοικοκυριών, και η οποία δεν συνεπάγεται επαναδιαπραγμάτευση των όρων της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένου του επιτοκίου.

Ως ανεξόφλητο ποσό ορίζεται το απόθεμα όλων των δανείων που χορηγούνται από τις τράπεζες στα νοικοκυριά.

Το σταθερό επιτόκιο ορίζεται για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, η οποία μπορεί να αφορά ολόκληρη τη διάρκεια του δανείου. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να καταβάλλετε την ίδια μηνιαία δόση για το δάνειο, ανεξάρτητα από τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά. Αν αυξηθούν τα επιτόκια, δεν επηρεάζεται η μηνιαία δόση σας. Όμως, αν μειωθούν τα επιτόκια, δεν έχετε κανένα όφελος από αυτή τη μείωση.

Το μεταβλητό επιτόκιο «κυμαίνεται» έναντι ενός επιτοκίου αναφοράς, όπως το επιτόκιο της χρηματαγοράς (π.χ. το διατραπεζικό επιτόκιο για τοποθετήσεις διάρκειας 12 μηνών).
Σε ό,τι αφορά τα στατιστικά στοιχεία της ΕΚΤ, η «αρχική περίοδος καθορισμού του επιτοκίου» είναι ένας στατιστικός όρος που εφαρμόζεται στα επιτόκια χορηγήσεων για νέες εργασίες και ορίζεται ως προκαθορισμένη χρονική περίοδος στην έναρξη της σύμβασης στη διάρκεια της οποίας το επιτόκιο δεν μεταβάλλεται (π.χ. τρεις μήνες ή ένα έτος). Με μεταβλητό επιτόκιο, οι τακτικές αποπληρωμές μπορεί να παρουσιάζουν διακυμάνσεις μετά την αρχική περίοδο καθορισμού, ανάλογα με τις γενικότερες εξελίξεις στα επιτόκια. Σε περίπτωση σύναψης ενυπόθηκου δανείου με μεταβλητό επιτόκιο σε σύγκριση με τη σύναψη δανείου με σταθερό επιτόκιο, μπορεί να ωφεληθείτε από μια μελλοντική μείωση των επιτοκίων, με αποτέλεσμα τη μείωση των τακτικών αποπληρωμών σας, ή μπορεί να αντιμετωπίσετε αύξηση του επιτοκίου και άρα αύξηση των τακτικών αποπληρωμών του δανείου σας.

Στα στατιστικά στοιχεία της ΕΚΤ για τη λογιστική κατάσταση, οι ρυθμοί αύξησης υπολογίζονται με βάση τις συναλλαγές παρά με απλή σύγκριση των ανεξόφλητων ποσών στο τέλος της χρονικής περιόδου. Εξαιρώντας τις μεταβολές που δεν σχετίζονται με συναλλαγές, αυτοί οι ρυθμοί μεταβολής θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν εξελίξεις στα ανεξόφλητα ποσά που προκύπτουν μόνο από συναλλαγές. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον υπολογισμό των δεικτών των ονομαστικών αποθεμάτων και των ρυθμών αύξησης, βλ. την Ενότητα 7.3 του Εγχειριδίου για τα στατιστικά στοιχεία της λογιστικής κατάστασης των ΝΧΙ.

 Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα στατιστικά στοιχεία για τα δάνεια και τα επιτόκια:

Εγχειρίδιο για τα στατιστικά στοιχεία της λογιστικής κατάστασης των ΝΧΙ

Στατιστικά στοιχεία για τα επιτόκια των ΝΧΙ: Γενική περιγραφή 

Εγχειρίδιο για τα στατιστικά στοιχεία των επιτοκίων των ΝΧΙ 

Δελτίο Τύπου σχετικά με τα στατιστικά στοιχεία για τα επιτόκια των ΝΧΙ 

Τεχνικές σημειώσεις του στατιστικού δελτίου της ΕΚΤ για τους ρυθμούς αύξησης

Σύγκριση τραπεζικών επιτοκίων ζώνης ευρώ και εθνικών τραπεζικών επιτοκίων (ΝΧΙ)

Ημερολογιακό πρόγραμμα δημοσίευσης των στατιστικών στοιχείων για τα τραπεζικά επιτόκια της ζώνης του ευρώ

Η κατάσταση της αγοράς κατοικιών στη ζώνη του ευρώ

Άλλες σχετικές αναφορές:

Έρευνα για τις τραπεζικές χορηγήσεις στη ζώνη του ευρώ.

Επιτόκια χορηγήσεων των ΝΧΙ: μετακύλιση σε περιόδους μη συμβατικής νομισματικής πολιτικής

Εξελίξεις στη χορήγηση ενυπόθηκων δανείων στη ζώνη του ευρώ

HYPOSTAT 2019: Επισκόπηση των αγορών ενυπόθηκων δανείων και κατοικιών της Ευρώπης